قول داده بودم كه اين بار به برخي از بحران هاي مبتلا به كشور از جمله بحران انرژي هسته اي، بحران قوميت ها (حوادث كردستان، خوزستان، سيستان و بلوچستان، آذربايجان و...)و بحران دانشگاه و بحران ...بپردازم و با توجه به زمينه هاو ريشه هاي مشترك آنها به راهبردهاي پيشگيري از بحران هاي جديد و برون رفت از بحران هاي موجود از ديدگاهي اصلاح طلبانه بيانديشيم. اين روزها و در سالگرد انتخابات دور نهم
رياست جمهوري، مروري بر برخي ديدگاهها،مواضع و شعارهاي اعلام شده آن زمان اصلاح طلبان پيشرو نيز بي مناسبت نيست!
اين باور اعتقادي ماست كه انسان آزاد و مسئول آفريده شده تا بتوانند پاسخگوي "تصميم و عمل" خود باشد كه اين هر دو نيز نيازمند علم و آگاهي، اخلاق و معنويت، و تدبير و برنامه ريزي است. اين ويژگي ها و اين الزامات سبب مي شود كه انسان با محيط طبيعي، اجتماعي و جهاني، تعاملي فعال داشته و قدرت انطباق با شرايط مختلف و تاثيرگذاري در آنها يكي از مهم ترين وجوه تمايز"اشرف مخلوقات" و رمز بقاي او باشد.
اين ويژگي هاي انسان،جامعه و نظام اجتماعي، ضمن زمينه سازي اصلاح و تحول، رشد فرد و پيشرفت جامعه، راه را بر هر گونه توجيه ضعف هاي موجود و يا فرافكني علل و عوامل پس رفت و افول و فروافتادن كشوردر فتنه ها و بحران ها مي بندد. وضعيت مخاطره آميز امروز بيش و پيش از آنكه حاصل توطئه دشمنان و بدخواهي بيگانگان باشد، متاثر از نوع بينش، انتخاب، رفتار اجتماعي و مديريتي خود ماست. به قول مولوي:
بند بر پاي نيست برجان و دل است***** مشكل اندر مشكل اندر مشكل است
بدون ترديد بايد به خود(فردي ، اجتماعي واعتقادي ) برگرديم و با تامل بيشتر درباره جايگاه و فلسفه آفرينش انسان در نظام هستي و مكتب اسلام، به مسئوليت هاي او در برابر خدا ونسبت به همنوعانش بيانديشيم و در اين فرآيند عملكرد خود را در دوران بعدازانقلاب وبويژهدوره اصلاحات و قبل و بعد از آن بازنگري و ارزيابي كنيم و با نگاهي علمي به راهكارها و راهبردها (استراتژي ها) ي عملي در اين زمينه دست يابيم.
شناخت واقع بينانه قوت ها و ضعف هاي دروني و ارزيابي دقيق فرصت ها و تهديدهاي محيطي يكي از روش هاي علمي برنامه ريزي و مديريت راهبردي(SWOT Analysis) است.
توضيح اضافي !! : - strength) S ) : قوت
- weakness) W ) : ضعف
- occasion) O ) : فرصت
-threat ) T ) : تهديد
در يك برنامه ريزي راهبردي، تلاش مي شود با شناخت و تجزيه و تحليل علمي شرايط، با در نظر گرفتن نقاط قوت ; ضعف هاي دروني سيستم(فرد، نهاد مدني، دولت،نظام اجتماعي ويا اصلاح طلبان و..) را بر طرف كرد و ضمن بهره گيري از فرصت هاي موجود، تهديدهاي پيش رو را نيز رفع و بلكه به فرصت تبديل نمود.
با يادآوري اين مقدمات، ابتدا اشاره اي به معضلات و مخاطرات موجود مي كنم. ما با بحران هايي در سطح ملي چون بحران انرژي هسته اي و ساير مشكلات سياست خارجي، بحران قوميت ها و مذاهب، بحران هاي دانشگاهي ومراكز آموزشي، حقوق زنان، مسايل دگرانديشان و ساير گروههاي محذوف، حقوق كودكان و نوجوانان، مشكلات و مسايل جوانان، بحران هاي اجتماعي و اقتصادي (اقتصاد وابسته به نفت، فقر و تورم و بيكاري ، اعتياد و بزهكاري، تبعيض و شكاف طبقاتي، فساد و فحشا، پوچي و ابتذال، ناامني و جرم و جنايت ، سوء تغذيه و بيماريهاي رواني،سوانح طبيعي - جادهاي - هوائي ،بحران محيط زيست و آلودگي هوا ، بحران برنامه ريزي شهري و ترافيك، بحران مديريت و ...) ، و نيزبحران هاي سياسي و مديريتي(عدم رعايت حقوق اساسي مردم از نظر آزادي انتخابات، آزادي انديشه و بيان و قلم ، آزادي اجتماعات، تشكيل اتحاديه ها و سنديكا وتامين ساير حقوق شهروندي،قلع و قمع مديران و كارشناسان اصلاح طلب و يا غير همسو، مهاجرت وفراري دادن نخبگان، بازنشسته كردن استادان مبرز دانشگاهي، زيرپا گذاشتن استقلال و حرمت دانشگاه، محدود كردن فعاليت هاي دانشجويي و ...) روبروهستيم.
هرچند بسياري ازاين بحرانها زمينه ها و ريشه هاي عميق فرهنگي، اجتماعي و تاريخي دارد ولي كنترل و فائق آمدن بر آنها نيازمند ساختاري دموكراتيك و مديريتي كارآمد و برخاسته از انتخاباتي آزاد و عادلانه ومشاركت تنگاتنگ مردم و نخبگان كشور دارد.
حال بر پايه تفكري سيستميك و الگويي علمي از برنامه ريزي راهبردي به تجزيه و تحليل بحران هاي فوق و سپس راهبردهاي برون رفت از آنها با نگاهي اصلاح طلبانه مي پردازم.
اميدوارم از طولاني شدن مطلب خسته نشده باشيد، ادامه آن بماند براي شماره بعدي!
"ارادتمند و دوستدار هميشگي شما"