دکتر مصطفى معين در يک جلسه پرسش و پاسخ با حضور جمعى از دانش آموزان و دانشجويان در خانه آفتاب شرکت نمود. متن گزارش اين جلسه را در ادامه ميخوانيد.
خوشحالم كه اين موقعيت فراهم شد كه من خدمت شما برسم و از نزديك شما را ملاقات كنم. خوشبختانه امروزه نسل جوان كه آينده ساز اين جامعه هستند در عرصه هاى فرهنگي، علمى و اجتماعى ونيز اطلاع رسانى نقش موثرى را در جامعه دارند. من دوست ندارم مثل سخنرانان حرفه اى فقط خودم صحبت كنم، دوست دارم بيشتر شنونده صحبتهاى شما باشم.
پرسش:
٭ نهاد رياست جمهورى در كشور چقدر مى تواند موثر باشد در مسائل پايه اى حكومت يعنى حوزه اختيارات او چقدر است و در نظام چه تاثيرى ميگذارد؟
فرهنگ تاريخى ما به قهرمان سالارى گرايش دارد ولى در شرايط جديد جامعه اين انتظار غير قابل قبولى است، چرا كه در اين زمان مديريت بر پايه كار و عقل جمعى از كارايى برخوردار مى شود و اگر مديريت فردى باشد از حداقل بهره ورى برخوردار خواهد بود. اگر به قانون اساسى مراجعه كنيد در هر صورت رئيس جمهور اولين مقام اجرايى و رسمى كشور و دومين مقام نظام است. دولت و قوه مجريه مظهر اقتدار ملى است و اگر دولت از اقتدار برخوردار باشد كشور هم اقتدار خواهد داشت.بنابراين اهميت جايگاه رئيس جمهور اينست كه با راى مستقيم مردم انتخاب مى شود و مهمترين وظيفه او نيز دفاع از حقوق اساسى مردم است. از جمله در عصر جديد، دسترسى به اطلاعات نيز جزو حقوق اساسى هر شهروند است و رئيس جمهور بايد از جريان آزاد اطلاع رسانى به عنوان حقوق شهروندى دفاع كند. در قانون اساسى وظايف رئيس جمهور مشخص شده است، از طرف ديگر مردمى هم كه به برنامه ها و ديدگاههاى رئيس جمهور راى مى دهند موظف به حمايت از رئيس جمهور منتخب خود هستند. بنابراين حقوق و تكاليفى ميان مردم و رئيس جمهور بصورت متقابل وجود دارد و رئيس جمهور و دولتى كه يكپارچه و منسجم باشند و از راى اعتماد مردم به خوبى استفاده كنند از اقتدار بالايى برخوردار مى شوند و بايد پاسخگوى خواسته هاى مردم و حقوق قانونى آنها باشند.
سوال حضار:
٭با توجه به اولويت آموزش و پرورش از نظر شما و اهميت دانش آموزان، چه برنامه هايى در اين زمينه مد نظر داريد؟
نسل جوان ما آينده سازان ايران هستند و ما نمى توانيم از آنها غفلت كنيم و در همين زمان يكى از پايه هاى اصلى و باالقوه توسعه كشور را تشكيل مى دهند. اصلى ترين مزيت نسبى ايران، داشتن جمعيت جوان و مستعد است. دهه هشتاد يكى از مهم ترين مقاطع تاريخ ايران از نظر داشتن نيروى جوان در سن فعاليت است، هم اكنون بيش از ۲۵ درصد جمعيت كشور در گروه سنى ۱۵ تا ۴۵ سال قرار دارد كه اكثريت آنها نيز از تحصيلات بالا برخوردارند.اين يك موهبت مهم و تعيين كننده در امر توسعه است و كشور با مديريتى علمى و كارآمد و با بهره گيرى از اين منابع عظيم انسانى تحصيل كرده مى تواند با سرعت مرزهاى توسعه نيافتگى را پشت سر گذارد.مرزبندى هاى سنى نبايد موجب شكاف ميان نسل ها شود چون انرژي، استعداد و آرمانخواهى جوانان و تجربه بزرگسالان مكمل يكديگرند و موجب تقويت مديريت ها و قوام جامعه مى شود. در هر صورت سرمايه گذارى مادى و معنوى براى جذب و پرورش جوانان و نوجوانان و دانش آموزان و دانشجويان در سطح آموزش و پرورش عمومى و آموزش عالى در صدر برنامه هاى دولت جديد خواهد بود. آموزش و پرورش بايد از كيفيت علمي، تحرك و نشاط و مسئوليت اجتماعى برخوردار باشد و اين در گرو تمركز زدايى و اعتماد هرچه بيشتر و واگذارى اختيارات به مديران مدارس، معلمان و دانش آموزان و نيز جلب مشاركت و حمايت هاى مردم در زمينه هاى برنامه ريزى هاى اجرايي، آموزشى و تربيتى و تامين منابع مالى مورد نياز است. همچنين پيوند و تعامل هرچه بيشتر آموزش و پرورش و دانشگاه ها نيز پيگيرى مى شود. من همانگونه كه انتخاب و پيشنهاد مديريت هاى دانشگاهى را به خود اعضاى هيات علمى دانشگاهها واگذار كردم، مصمم هستم كه از همفكرى و نظرات خانواده بزرگ آموزش و پرورش ايران نيز در انتخاب و پيشنهاد مديران در سطوح مختلف از مدرسه تا ادارات كل و حتى وزارت آموزش و پرورش بهره گيرى نمايم.
٭شما تا كجا از حقوق مردم دفاع مى كنيد؟
٭چقدر از قشر جوان و مردم در كميسيونها استفاده مى كنيد؟
٭چقدر حاضريد كه در خصوص اموال و دارائى هاى خودتان براى مردم توضيح دهيد؟
در پاسخ به اين سوال كه اگر رئيس جمهور شوم چه كارى در رأس برنامه هايم خواهد بود قبلاً نيز گفته ام كه دفاع از حقوق اساسى مردم است. حقوق اساسى شامل "حقوق مدني" يعنى داشتن منزلت و كرامت انسانى و آزادى انديشه، بيان و قلم، "حقوق سياسي" يعنى حق تعيين سرنوشت (انتخاب شدن و انتخاب كردن) و "حقوق اجتماعي- اقتصادي" يعنى برخوردارى از آموزش، بهداشت، تغذيه، شغل و امنيت و رفاه. تامين حقوق مردم به مفهوم تحقق عدالت در همه جنبه هاى آن است، يعنى عدالت اقتصادي، عدالت سياسي، عدالت قضايي، عدالت اجتماعي، عدالت قومي، عدالت جنسيتي، عدالت نسلى و در واقع تحقق حقوق شهروندى است. مثلاً در بينش برخى مسئولان، جوانى يك جرم است چون جوان شاد و با تحرك است، از وضع حاضر راضى نيست و اعتراض مى كند. از ويژگى هاى جوان است كه خود تصميم مى گيرد مثلاً چه لباسى بپوشد و نبايد به خاطر جوانى از حق انتخاب و سليقه جوانى محروم شود. دغدغه اصلى من اين است كه از حقوق مردم بايد جانانه دفاع كرد و به همين دليل است كه رئيس جمهور سوگند ميخورد كه به قانون اساسى عمل كند. مهمترين انگيزه من براى آمدن به صحنه بخاطر نسل جوان و بزرگترين دغدغه من پس از عهده دار شدن مسئوليت نيز حل مسائل جوانان است.در كميسيون هاى برنامه ريزى ستاد انتخاباتى از آقايان و خانمها و جوانان و بزرگسالان به صورت متعادلى استفاده كرده ايم.
يكى از انتظارات طبيعى جامعه مى تواند اين باشد كه حتى از زندگى شخصى فردى كه مى خواهد رئيس جمهور شود اطلاع پيدا كند و البته در قانون اساسى هم تصريح شده مسئولان طراز اول كشور مانند روساى قواى مختلف و اعضاى دولت بايد صورت اموال خود را قبل و بعد از مسئوليت در اختيار قوه قضاييه بگذارند تا بررسى شود. در هر صورت افتخار ميكنم كه از لحاظ زندگى در حد متوسط هستم در مقايسه با جامعه ولى اگر بخواهم با شرايط زندگى پزشكان و استادان همطراز خودم مقايسه كنم پايين تر از سطح معمول مى باشم.من در زندگى شخصى ام نيز هميشه به امكانات حداقلى و آرمانهاى حداكثرى سعى كرده ام خود و خانواده ام را مطابقت دهم. البته اگر حداقل معيشت وجود نداشته باشد، ديگر آسايش فكرى براى پرداختن به مسئوليت هاى اجتماعى و انجام وظيفه باقى نمى ماند.
٭اگر با بن بستهايى برخورديد، شما استعفا مى كنيد يا با آنهامقابله مى كنيد و از مقام بالا كمك مى گيريد يا توانائى ديگرى داريد؟
من رفتار مديريتى و سازمانى خود را در پنج واژه با حرف "ص" خلاصه كرده ام: اول بايد "صداقت" در كار باشد دوم "صميميت" چون حتى بهترين اهداف را با درگيرى و خشونت نمى توانيم عملى كنيم سوم "صراحت"، يعنى بدون پرده پوشى و در لفافه صحبت كردن، با صراحت و شفافيت با مردم مسائل را بيان كنيم و چهارم: "صبوري" يعنى فرد مسئول "سنگ زيرين آسيا" باشد و در آخر "صلابت"، يعنى پايدارى و ايستادگى و نه استعفا. ما بايد در يك مديريت علمى و كارآمد، پيشگيرى را مقدم بر برخورد انفعالى با مسايل و بحران ها بدانيم، يعنى با بصيرت و آينده نگرى از بحران ها و مشكلات احتمالى پيشگيرى نمائيم.بطو كلى فرهنگ اساس و پايه هر جامعه اى است و بيشتر مشكلات و مسايل اجتماعي، سياسى و حتى اقتصادى ما ريشه فرهنگى دارد. مثلاً انزواطلبي، درونگرايى و گوشه گيرى ريشه در فرهنگ تاريخى ما دارد، اين مصرع معروف گوياى چنين وضعيتى است:
"دلا خو كن به تنهايى كه از تن ها بلا خيزد."
براى اصلاح فرهنگ به زمان نياز داريم و ارائه الگوى جذاب و مناسب بهترين روش اصلاح فرهنگى و رفتار اجتماعى است. رئيس جمهور و دولت همكار او و ساير مسئولان كشور مى توانند و بلكه بايد با تلاش و خرد جمعى خود و برخوردهاى علمى و اخلاقى و منطقى در مسئوليت هاى خود براى جامعه درس آموز باشند و نه اينكه بدآموزى داشته باشد.اهتمام اصلى اين دولت دفاع از آزادى ها و حقوق همه شهروندان ايرانى و برنامه ريزى براى توسعه و پيشرفت كشور مى باشد. مشكل اصلى جهان سوم يعنى كشورهاى توسعه نيافته و يا در حال توسعه، "مشكل مديريت" است ومسئله مهم ديگر "فقدان مردم سالارى يا دموكراسي" به مفهوم واقعى كلمه است. ما در دوره گذار از مرزهاى توسعه نيافتگى و نيل به دموكراسى هستيم.دموكراسى سه مرحله دارد: اول مرحله مقدماتى است كه بايد طى شود و ما طى يكصد سال گذشته از انقلاب مشروطيت اين مرحله را طى كرده ايم. و ما الان در مرحله گذار به دموكراسى هستيم كه با انواع واقسام مقاومت ها و موانع روبرو هستيم، چون مسير هموار نيست، مسير سنگلاخ و سختى است ولى گريز ناپذير است، بايد آنرا طى كنيم حتى با تحمل هزينه هاى آن.و مرحله سوم، مرحله تثبيت واستحكام دموكراسى است كه اميدوارم به آن برسيم و حاكميت نظر و راى مردم در اداره همه امور كشور تحقق يابد.
٭اگر خواسته هاى مردم با حاكميت در تعارض قرار بگيرد، كدام يك را ترجيح مى دهيد؟
من خواسته مردم را با چارچوبى كه اسمش قانون اساسى و ميثاق ملى است و مجرى آن رئيس جمهور است در يك جهت مى بينيم. اگر تفسير درستى از قانون اساسى داشته باشيم و بر اجراى دقيق و قاطع اصول آن پافشارى كنيم در واقع از حقوق مردم و منافع ملى دفاع كرده ايم و تعارض بوجود نخواهد آمد.در هر صورت منافع ملي، يعنى خواسته ها و مطالبات و حقوق مردم قابل احترام مى باشد و ترجيح داده مى شود.
٭شما دولت حزبى تشكيل مى دهيد؟
مى دانيد كه من عضو حزبى نيستم ولى دعوت احزاب را براى نامزدى انتخابات نهم پذيرفته ام واين به دليل اعتقادى است كه به مديريت و اداره كشور توسط احزاب دارم. البته هنوز احزاب ما از رشد و گسترش كافى برخوردار نيستند كه در يك رقابت جدى و سالم بتوان شايسته ترين نيروها را فقط از ميان آنها براى تشكيل دولت انتخاب كرد. بنابراين با اين هدف كه دولتى كارآمد تشكيل شود، همكاران رئيس جمهور در دولت از بين همه نخبگان علمى و مديران كارآمد كشور انتخاب خواهندشد، هرچند طبيعى است كه از اعضاى برجسته و كارآمد احزاب و گروههاى پشتيبان نيز بطور جد استفاده شود و تقويت احزاب سياسى و ساير نهادهاى مدنى در دستور كار دولت خواهد بود.
